آگاهی آدم دو بخش خودآگاه  و  ناخودآگاه  دارد.  ضمیر خودآگاه  که می‌اندیشد، تشخیص می‌دهد و با اراده مرتبط است خسروی وجود آدم می‌باشد. ضمیر ناخودآگاه دبیر وجود آدم و انبار تشخیصات ضمیر خودآگاه است که آن‌ها را به صورت عادت، بایگانی می‌کند اما خود نیز دارای انباشتی از غرائز می‌باشد. او غیر ارادی و اتوماتیک‌وار بوده و لذا بسیار سریعتر از ضمیر خودآگاه عمل می‌کند. ضمیر ناخودآگاه از طریق فرّه‌وَشی یا جهان ذهنیت تحت   تأثیر القاعات  بیرونی  هم قرار می‌گیرد.

ضمیر ناخودآگاهی که توسط خسروی وجود آدم یعنی ترکیب ضمیر خودآگاه و درون‌دانائی (وجدان) او پرورش و تربیت یافته باشد می‌تواند یک مرجع باشد اگر آدم مطمئن باشد رأی صادر شده از ضمیر ناخودآگاه خود او برمی‌آید.

هرآنچه که هست «خ‌دا» یا اَهو-را-مزدا به معنای هستی-دارای-خرد بزرگ است. بنابراین از یک سو چیزی باقی نمی‌ماند که بخواهد در مقابل اهورامزدا قرار بگیرد و از سوی دگر مزدا خرد یا دانایی او و یا هستی است. خسروی وجود آدم یا ضمیر خودآگاهش هم یک خرد یا  درون دانایی دارد که دِئـنا نامیده می‌شود. همچنان که  اهورا  و مزدا یک پدیدهٔ واحد هستند ضمیر خودآگاه و دِئـنای آدمی هم  یک حقیقت واحد  یعنی خسروی وجود او هستند.

در ساختار هستی دوگانگی یا دوقطب متضاد عمومیت دارد. نیکی‌ها قطب‌هایی هستند که به خوشبختی و تکامل هستی و اجزاعش می‌انجامند و بدی‌ها پدیده‌هایی هستند که مانع این امر هستند. این گونه سنجش‌ها و ارزش گذاری‌ها از خصوصیات ذهنی یا مِی‌نَویِ انسان است و خارج از این ذهنیت وجود خارجی ندارند. زمانی که انسان به آدم و اَبَر آدم تحول یافت از طریق کمبود توهم ظرفیتی می‌یابد که بنا بر آن این گونه سنجش‌ها و ارزش گذاری‌ها بسیار ساده تر شده و هستی و پدیده‌هایش تنها و به سادگی برایش تبلوری از وجود گشته و بعنوان یک عارضه‌، اصالت حیوانی‌ برایش ملموس تر ‌می‌گردد.

​از آنجا که انسان به عنوان بخشی از هستی یا  اهورا مزدا  از او جدا نیست لذا احتیاج به پیامبری هم نیست تا از او به انسان  پیام برساند. انسان تنها لازم دارد ذهن خود را مثل ظرفی خالی نگاه داشته و از تحمیلات خرد خبیث و توهمات رها سازد تا قادر به توجه به ندای خرد سپنتا باشد. زَرَتوسترا  در  گات‌ها یش خود را  مانْتْرَن  یا آموزگار سخنان اندیشه برانگیز می‌داند.

اهورامزدا یا هستی را می‌توان به دو بخش مادی و مِی‌نَوی تقسیم کرد. بخش مادی از هرآنچه ملموس است تشکیل شده و بخش مِی‌نَوی از محتویِ ذهن یا ذهنیت. بیش از نود درصد توجه آدمی توسط فعالیت ذهنی‌اش در جهان مِی‌نَوی سپری شده و در آن زیست دارد. هر دو بخش مادی و مِی‌نَوی بر مبنای مزدا یا خرد بزرگ استوار بوده که خود از دو بخش خرد سپنتا و خرد خبیث شکل گرفته. اندیشه و حس آدم فقط از خود او تراوش نمی‌کنند بلکه علاوه بر آن دریافتی هستند بر مبنای رزونانس بین ذهن او و ذهنیّت کلی که عمدتاً متأثر از آن دو بخش خرد بزرگ است.